Անվճար հայերէն ուղղագրիչ
Ստացի՛ր HySpell-ը հիմա
 Ձեւաբանութիւն

Գտնուած Բառաձեւեր

մի → մի (գոյական)
մի → մի (ածական)
մի → մի (մակբայ)
մի → մի (յօդ)
մի → մի (սահմանիչ)
մի → որ (յօդ)

Գտնուած Բառոյթներ

 Բառարան
մի ածական Մէկ:
մի մակբայ Արգելական:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 300։


1. ԵԶ (եզոյ, յեզոյ կմ յեզոջէ կմ ի նեզէ)
թուական ածական Մէկ, մի (արական սեռի)։

(Յունաբան թարգմանիչների գործածած բառը՝ մու և մի բառերի հետ, համապատասխան յունարէնի «մի» բառի երեք սեռերին (արական ēis, եզ., իգական mià, մու, չեզոք hen, մի))։

Դարձուածքներ
⨀հին բառ Եզ առ մու
մակբայ Մի առ մի, մէկը միւսին։

⨀հին բառ Եզ անգամ
մակբայ Մի անգամ։

⨀հին բառ Որ եզ անգամ
Որ մի անգամ։

⨀հին բառ Եզ ոք
Մի ոք, ոք մին (պատահում է սեռական հոլովով՝ եզոյ ուրուք)։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 572
ՆՈՐ
(beta)
1. ՄԻ (միոյ, ի միոյ կմ միոջ, ի միոջէ), մինի, մինով
թուական ածական Տե՛ս Մէկ (1, 2, 3, 5－9 նշանակութեամբ)։
‣ Համրի՛ր, մին, երկու, երեք …
‣ Մի տղայ, երկու աղջիկ։ (Տե՛ս Մէկ 1)։
‣ «Ամենայն տեղ մահը մի է, Մարդ մի անգամ պիտ մեռնի» (երգ)։ (Տե՛ս Մէկ 2)։
‣ Երկուսը կլինին մի մարմին։
‣ Մի սիրտ, մի հոգի։ (Տե՛ս Մէկ 3)։
‣ Եղել է չի եղել մի պառաւ, այդ պառաւն ունեցել է մի այծ։ (Տե՛ս Մէկ 5)։
‣ Մի կին որ տեսնում է՝ ջանը կրակ է ընկնում։ (Տե՛ս Մէկ 6)։
‣ Մինը գալիս է։
‣ Ձեզանից մինը ծիծաղեց։ (Տե՛ս Մէկ 7)։
‣ Եթէ մինը հարցնէ՝ ասացէք թէ տանը չէ։ (Տե՛ս Մէկ 8)։
‣ Մին տուր, մին էլ տուր (ժողովրդական երգ)։ (Տե՛ս Մէկ 9)։

Դարձուածքներ
＋գաւառական բառ Մին էլ
մակբայ Տե՛ս Մէկ էլ։

⨀հին բառ Մի-մի (միոյ միոյ, ի միոջէ միոջէ)
    1. Ամեն մի։
    2. Ամեն մէկը։
    3. Մէկ-մէկ։

Մի առ մի
մակբայ Մէկը միւսի յետեւից, մէկիկ մէկիկ։
‣ Մեքենայի բոլոր մասերը մի առ մի ցոյց տուեց և նշանակութիւնը բացատրեց։
‣ Բոլորը մի առ մի պատմեցէ՛ք։

⨀հին բառ Մի ըստ միոջէ
մակբայ
    1. Մէկը միւսի յետեւից, կարգով, յաջորդաբար։
    2. Մի առ մի, մանրամասնաբար։

Մի ոտը գերեզմանում
Մահը մօտեցած, շատ ծերացած։
‣ Իմ մի ոտս արդէն գերեզմանումն է, շատ ապրելիք չունիմ։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 1467
ՆՈՐ
(beta)
2. ՄԻ՛
մակբայ
    1. Արգելք արտայայտող բառ, որ դրվում է բայի արգելական-հրամայական ձեւի վրայ (երկրորդ դէմքում) և արտայայտում է խօսողի կամքը, որ այդ բանը չլինի։
‣ Հիմայ ի՞նչ ես ասում, գնա՞մ թէ չգնամ. ―Մի՛ գնար։
‣ Նրանց ասածներին ուշադրութիւն մի՛ դարձնէք։
‣ Մի՛ ասեր՝ չեմ կարող, ասա՛՝ չեմ ուզում։

    2. Գրաբարում՝ դրվում է նաեւ բայի ապառնիի և անորոշ դերբայի վրայ նոյն նշանակութեամբ։

Դարձուածքներ
մի՛ ճաշակեսցեն
չճաշակեն։

մի՛ եղիցի
թող չլինի։

մի՛ գուցէ
չլինի թէ։

մի՛ մեղանչել
չմեղանչել։

    3. Կենդանի ժողովրդական լեզւում գործ է ածվում յաճախ առանց բայի, նոյն նշանակութեամբ, չկամենալով կրկնել բայը կամ արգելելով այն, ինչ որ արվում է։
‣ Էլի զարնե՞մ. ―Մի՛, բաւական է։
‣ Մի՛ (աներ, ուտեր, ասեր ևն, նայելով թէ ի՛նչ առիթով է ասվում)։

    4. Երբ արգելքը վերաբերում է մի քանի անձի՝ ժողովրդական լեզւում յաճախ գործ է ածվում մի՛ք և այս դէպքում բայը դրվում է անորոշ դերբայի ձեւով (իլ վերջաւորութեամբ) կամ առանց դերբայի լ վերջաւորութեան, կամ բոլորովին առանց բայի։ Տե՛ս Մի՛@2.3։
‣ Դուք նրա հետ մի՛ք խաղալ (կամ խաղա)։
‣ Միք խօսի (կամ խօսիլ)։
‣ Մի՛ք (անի, ուտի, ասի ևն), նայելով թէ ի՛նչ առիթով է ասվում)։

Դարձուածքներ
Մի՛ք էք
Մի՛ք և զեղչված բայի վերջաւորութիւնը՝ էք, մի՛ (ան)էք, մի՛ (աս)էք ևն։
‣ Տեսաւ որ շանը խփում են ո՛րը քարով, ո՛րը ճիպոտով, ո՛րը մահակով՝ ասաց. մի՛քէք, տղաք, մի՛քէք, մեղք է։

Դարձուածքներ
⨀հին բառ Մի՛ այլ, Մի՛ ևս
Թող այլեւս չ…

⨀հին բառ Մի՛ բնաւ
Երբէք չ…, թող երբէք չ…

⨀հին բառ Մի՛ ինչ
Թող ոչ մի բան չ…

⨀հին բառ Մի՛ իւիք
    1. Թող ոչ մի բանով չ…
    2. Ոչ մի բանով։

⨀հին բառ Մի՞
Չլինի՞ թէ, արդեօք չ՞։ Օրինակ՝
‣ մի՞ այն անձն իցես, Արդեօք այն մարդը չե՞ս։

⨀հին բառ Մի՞ արդեօք
Նոյնը։

Մի՞ եթէ
Տե՛ս Մի՞թէ։


3. ՄԻ
(լատիներէն mi)

գոյական Եւրոպական երաժշտութեան մէջ ութնեակի երրորդ ձայնաստիճանը։
‣ Դօ-րէ-մի-ֆա։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 1468
ՆՈՐ
(beta)
ՅԱՐԱԲԵՐԱԿԱՆ
ածական
    1. Իրար հետ յարաբերութիւն՝ կապ ունեցող։
‣ Ապրանքի քանակութիւնն ու գինը յարաբերական են։

Դարձուածքներ
Ուղղակի յարաբերական, Ուղիղ յարաբերական
ածական Որքան (մէկը) շատ՝ այնքան էլ (միւսը) շատ։
‣ Աշխատանքն և արդիւնքը ուղղակի յարաբերական են, որքան շատ աշխատանք դրվի՝ այնքան շատ արդիւնք կստացվի։

Հակառակ յարաբերական
ածական Որքան (մէկը) շատ՝ այնքան (միւսը) քիչ։
‣ Բաժանարարը և քանորդը հակառակ յարաբերական են. որքան բաժանարարը մեծանայ՝ այնքան քանորդը կփոքրանայ։

    2. Իրար հետ յարնչութիւն ունեցող, որի գաղափարը կապվում է մի այլ գաղափարի հետ։
‣ Հայր և որդի յարաբերական բառեր են, որովհետեւ հայր բառը ծնեցնում է մեր մէջ որդի գաղափարը և ընդհակառակը։

    3. Համեմատական, բաղդատական։ Հակառակը՝ Բացարձակ։
‣ Ոյժ, մեծութիւն ևն յարաբերական գաղափարներ են. երկիրը մեծ է լուսնի համեմատութեամբ, բայց փոքր է արեգակի համեմատութեամբ։
‣ Ոչինչ բացարձակ չկայ բնութեան մէջ, բացի նիւթից. ամեն ինչ յարաբերական է։
‣ «Գիտութեան զարգացման իւրաքանչիւր աստիճանը նոր հատիկներ է աւելացնում բացարձակ ճշմարտութեան այդ գումարին, բայց իւրաքանչիւր գիտական բնոյթի ճշմարտութեան սահմանները յարաբերական են»։

    4. (Քերականական) Բառ, որ կապում է երկրորդական նախադասութիւնը գլխաւորի հետ և որին գլխաւորի մէջ համապատասխանում է մի ցուցական բառ։

Դարձուածքներ
Յարաբերական դերանուն
գոյական Յարաբերական դերանունն է որ. սրան գլխաւոր նախադասութեան մէջ, զօրութեամբ կամ ներգործութեամբ, համապատասխանում է նա, այն, (սա, դա, այս, այդ), օրինակ՝
‣ Ամուսնացաւ այն աղջկան հետ, որին սիրում էր։
‣ Ինչ որ գուշակում էիր՝ կատարվեց (զօրութեամբ հասկացվում է՝ այն)։

Յարաբերական մակբայ, Յարաբերական ածական
գոյական Յարաբերական մակբայներ և ածականներ են որքան, որտեղ, ուր, որպէս, որպիսի ևն, որոնց համապատասխան ցուցական մակբայներն ու ածականներն են այնքան, այնտեղ, այնպէս, այնպիսի ևն։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 1543
ՆՈՐ
(beta)
ՈՐ (վօր, ＋ վօր կամ ＋ օր) (զոր, որոյ, որում, յորմէ, որով, որք, զորս, որոց), որի, որին, որից, որով, որում, որոնք, որոնց, որոնցից, որոնցով, որոնցում
յարաբերական դերանուն
    1. (Իբրեւ գոյական) Կապում է երկրորդական նախադասութիւնը գլխաւոր նախադասութեան մի բառի (ցուցական դերանուան կամ գոյականի՝ յարաբերեալի) հետ՝ իբրեւ նրա որոշիչը. այս դէպքում դրվում է յարաբերեալի թուով, իսկ այն հոլովով՝ ինչ որ պահանջում է իւր պաշտօնը երկրորդական նախադասութեան մէջ։
‣ Ահա՛ նա (կամ այն մարդը, կամ մի մարդ), որ ուզում է քեզ տեսնել, (ահա՛ քեզ տեսնել ուզող մարդը), որին ուզում էիր տեսնել, որին սպասում էինք, որից կախված է այդ գործը։
‣ Ահա նրանք, (կամ այն մարդիկ կամ մարդիկ), որոնք (կամ որ) ուզում են քեզ տեսնել (ահա՛ քեզ տեսնել ուզող մարդիկ), որոնց ուզում էիր տեսնել։
‣ Գնեցի՞ր այն գիրքը, որ (կամ որը) խնդրել էի գնել։
‣ Գնեցի՞ր այն գրքերը, որ (կամ որոնք) խնդրել էի, կամ որոնց մասին գրել էի։
‣ Ընտրեցէ՛ք որը ուզում էք, (ընտրեցէք այն՝ որ)։
‣ Որին ուզում ես՝ տուր (նրան տուր)։
‣ Որից ուզում ես խնդրիր (խնդրիր այն մարդուց, որ ուզում ես)։

Իբրեւ շաղկապ
    2. Կապում է երկրորդական նախադասութիւնը գլխաւոր նախադասութեան ասացուածի (բայի) հետ իբրեւ նրա լրացուցիչը. թէ՛, իբր թէ։
‣ Իմացել եմ, որ մեծ աջողութիւն ես ունեցել. (իմացել եմ մեծ աջողութիւն ունենալդ)։
‣ Ասում են որ այս ձմեռ շատ ցուրտ պիտի լինի։
‣ Պնդում է որ ինքն է այդ ասել։

Իբրեւ ածական
    3. Իբրեւ որոշիչ դրվում է իւր յարաբերեալի առաջ, երբ սա գլխաւոր նախադասութիւնից փոխադրվում է երկրորդականի մէջ։
‣ Որ ժամին ուզում ես եկ (այն ժամին որ ուզում ես)։
‣ Ո՛ր տունը մեծ էր՝ այն վարձեցի, (վարձեցի այն տունը, որ մեծ էր)։
‣ Ո՛ր կերակրին հաւանում էք՝ նրանից կերէք, (այն կերակրից կերէք, որին հաւանում էք)։

(Համեմատել Ներքեւ 11 նշանակութեան)։

Իբրեւ շաղկապ
    4. Այս (3) դէպքում յաճախ կրկնվում է գոյականից յետոյ անփոփոխ ձեւով, իբրեւ մի հաստատական կամ ենթադրական շաղկապ։
‣ Ո՛ր տունը որ մեծ էր՝ այն վարձեցի։
‣ Ո՛ր աշակերտին որ հարցնում եմ՝ թող նա պատասխանէ։
‣ Ընտրենք՝ որը որ լաւն է։
‣ Որոնք որ ուշ եկան՝ զրկվեցին։

    5. Նոյնպիսի գործածութիւն ունի նաեւ անորոշ դերանուններից և յարաբերական մակբայներից յետոյ։
‣ Միեւնոյն է՝ ով որ լինի։
‣ Ինչ էլ որ լինի՝ ես իմ խօսքից չեմ հրաժարվի։
‣ Ում որ ուզում ես տուր։
‣ Ինչպէս որ ասաց։
‣ Որտեղ որ էիր։
‣ Որտեղից որ եկար։
‣ «Ուր որ երթաս, ուր որ լինիս»։
‣ «Երբ որ բացվին դռներն յուսոյ»։
‣ Վաղուց է որ նամակ չեմ գրել։
‣ Հէնց որ ներս մտաւ։
‣ Այն րոպէին որ տեսայ ևն։

    6. (Իբրեւ գոյական կամ ածական) Գործ է ածվում իբրեւ հարցական բառ, գոյականաբար կամ ածականաբար։
‣ Դուք ո՞րն էք ընտրում սրանցից։
‣ Որո՞նք են ձեր առաջնորդները։
‣ «Հայի՜ գութան, հայի՜ գութան, Որի՞ համար կըջանաս, Ո՞վ քեզիմով կը վաստակի, Որի՞ն դու կուշտ հաց կուտաս»։
‣ «Ո՞ր մահկանացուն այս երկրիս վրայ, Երջանիկ ժամեր վայելել կըրնայ, Եւ ո՞րն է այն վարդ ծըլած յաշխարհի, Որ ձեռացըդ մէջ իսկոյն չըթոռմի»։
‣ Ո՞ր մի դարդս պատմեմ, ո՞ր ջուրն ընկնեմ։

մակբայ
    7. Երբ, երբ որ։
‣ Ես որ ասում եմ մի բան գիտեմ։
‣ Դու որ յօժար ես, մենք ի՞նչ կարող ենք ասել։
‣ Որ այդպէս է՝ գնանք։

շաղկապ
    8. Եթէ։
‣ Դուք որ ասէիք՝ կհամաձայնէր։
‣ Որ իմանաս ինչ եմ առե՜լ։
‣ Որ գիտենայինք՝ մենք էլ կառնէինք։

    9. Որպէսզի։
‣ Նազ է անում, որ շատ խնդրենք։
‣ Այնպէս բաժանեցէք, որ բոլորին էլ հասնի։
‣ Վեր կացաւ որ գնայ։

Դարձուածքներ
Որ և է, Որ և իցէ (այժմ գրվում են միասին՝ որեւէ, որեւիցէ)
Ինչպէս էլ լինի, ով էլ լինի (գործ է ածվում թէ՛ շնչաւորի և թէ անշունչի համար)։
‣ Որեւէ պատճառ ունեցել է որ չէ եկել։
‣ Ուզում եմ որեւիցէ գործ գտնեմ որ պարապ չմնամ։
‣ Որեւէ մարդ։
‣ Որեւիցէ հեղինակ։

Զոր օրինակ
մակբայ
⨀հին նշանակութիւն 1. Ինչպէս որ։

    2. Օրինակի համար, օրինակ (այս նշանակութեամբ կրճատ ձեւով գրվում է նաեւ զօր.)։
‣ Պատ շարելու աւելի յարմար և ձեռնտու նիւթեր կան քան քարն ու աղիւսը, զոր օրինակ Արթիկի տուֆը։
‣ Ասացուածը կարող է արտայայտվել գոյական անունով. զօր. կեանքը շարժումն է։

Ըստ որում
    1. Ըստ այնմ որ, որովհետեւ, քանի որ։
‣ Այս պատիւը նրան է վերաբերում, ըստ որում նա է մեր մէջ աւագագոյնը։

    2. Որի համաձայն։
‣ Պայման կնքեցին, ըստ որում վաստակը հաւասարապէս պէտք է բաժանեն։

Ուր որ է, Որտեղ որ է
մակբայ Իսկոյն, շուտով։
‣ Տանից դուրս եկաւ կարճ ժամանակով, ուր որ է (կամ որտեղ որ է) կգայ։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 1727
ՆՈՐ
(beta)
ՄԻ՛
մակբայ մերժող, ժխտող, ո՛չ (արգելական)։


ՄԻ
    1. անորոշ յօդ, Տե՛ս ՄԸ, ՄԷԿ.
    2. ոմն.
    3. մէկ անգամ.
    4. որեւիցէ, որեւէ.
    5. առանձին, ուրոյն։

Դարձուածքներ
Մի առ մի
մէկ առ մէկ, մի ըստ միոջէ:

Մի գուցէ
թերեւս, երեւի թէ։

Մի ըստ միոջէ
Տե՛ս ՄԻ ԱՌ ՄԻ։

Մի ոմն
մէկը։

Միով բանիւ
մէկ խօսքով։


ՄԻ
գոյական եւրոպական ձայնագրութեան մէջ ութեակի երրորդ ձայնաստիճանը եւ համապատասխան ձայնանիշը։

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 1497
ՆՈՐ
(beta)
ՈՐ
կը գործածուի զանազան իմաստներով եւ իբր մասունք բանի-յարաբերական դերանուն, շաղկապ եւ եղանակաւորիչ բառ:


ՈՐ
յար դեր.
    1. կը կապէ երկրորդական նախադասութիւնը գլխաւոր նախադասութեան մէկ բառին (ցուց. դերանունին կամ գոյականին՝ յարաբերեալ), ան, ով որ նշ. (այս պարագային՝ պարտաւոր է առնել իր յարաբերեալին թիւը. իսկ հոլովով՝ ինչ որ կը պահանջէ իր դիրքը՝ պաշտօնը երկրորդական նախադասութեան մէջ). օրինակ՝
‣ մեզի այցի եկող անձը, զոր կողոպտեցին ավազակները.

    2. կը կապէ երկրորդական նախադասութիւնը գլխաւոր նախադասութեան ըսածին (բային) իբրեւ անոր լրացուցիչը՝ թէ, իբր թէ նշ. օրինակ՝
‣ կը կարծէ, որ կորսնցուցածը գտած՝ է.

    3. ո՞վ, ի՞նչ, որ մէկը (իբրեւ հարցական դեր.).

    4. ա՞յս թէ այն, մէ՞կը թէ միւսը (ընտրութեան հարց):


ՈՐ
շաղկապ
    1. որպէսզի (երկրորդական նպատակային նախադասութիւնը կը կապէ գլխաւոր նախադասութեան). օրինակ՝
‣ եկած եմ, որ քնանամ.

    2. երբ (ժամանակ).

    3. քանի որ (հիմք եւ պատճառ).

    4. եթէ (պայմանական).

    5. չափ, որակ, աստիճան:


ՈՐ
եղնկ.
    1. բառ արդեօք (թերահաւատութիւն). օրինակ՝
‣ ո՞վ կու գայ որ.

    2. մի՞թէ (կասկած, երկմտութիւն, զարմանք)։

Դարձուածքներ
Ո՞ր (ի՞նչ). հովը փչեց
անակնկալի եկայ, զարմա՜նք, շատոնց ինծի եկած չէիր։

Ո՞ր ջուրը իյնամ
շուարած եմ, չեմ գիտեր ի՛նչ ընելս։

Որո՞ւն կ՚ըսես
ո՛չ ոք կ՚ուզէ. լսել, ուշադրութիւն չ՚ըներ՝ չի դարձներ:

Որո՞ւն պէտքն է
ո՛չ ոք հոգ կ՚ընէ, բոլորն ալ անտարբեր են:

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 1879
ՆՈՐ
(beta)

Նման բառեր
միէ
 Գործածութիւն փորձնական 14,552 մէջբերում 

Գտնուած բառաձեւերու գործածութիւնը

Գտնուած բառոյթներու գործածութիւնը

Փնտռել «Մի» բառը նաեւ հետեւեալ պատկերահանուած բառարաններուն մէջ —

Բացատրական

Հոմանիշներու

Արեւմտահայերէնի

Նորաբանութիւններու

Յանգարան

Բառակազմական

Ստուգաբանական

Դարձուածաբանական եւ Բարբառային

Ուղղագրական

Գրաբարի

Միջին Հայերէնի

Վաղաշխարհաբարեան

Օտար լեզուի

Անուններու

Տեղանուններու

Բուսանուններու

Մասնագիտական

Յապաւումներու

© 2026 Նայիրի. Հայերէն բառարանը կը պարունակէ 17,718 գլխաւոր բառ։
Կայքը ունի 144 բառարան եւ 3 գիրք։
Հայերէն
Նայիրի / Nayiri.com