Vérificateur d'orthographe arménien
téléchargez HySpell maintenant
 Morphology

Western Armenian

առի → առնել (verb)
Aorist Tense • Indicative Mood • First Person • Singular

Matching Word Forms

առի → առ (noun)
առի → առնել
առի → առնուլ
 Dictionnaire
առնել ներգործական բայ Իւրացնել, ստանձնել, տիրանալ, սեփականացնել:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 39։


ԱՌԻՔ
գոյական
    1. առաստաղ, ձեղուն։
    2. աճառք, ձեղնայարկ։


ԱՌՆԵԼ
ներգործական բայ
    1. ստանալ, ընդունիլ։
    2. բռնել։
    3. գնել։
    4. (բերդ մը՝) գրաւել։
    5. (գաղափար մը՝) կազմել։
    6. (լուրջի՝ կատակի՝) համարել։
    7. (վախը զիս՝) պատել, գրաւել։
    8. (հոգը՝ մտմտուքը զիս՝) մտահոգուիլ, մտատանջուիլ։
    9. (հրդեհը չորս դին՝) պատել, ճարակիլ։

Դարձուածքներ
մէջն առնել
բովանդակել, պարունակել։

հոգը վրան առնել, յանձն առնել
ստանձնել։

ակռան առնել
լորճել։

աչք առնել
շլացնել, խտղել։

աչքը առնել
համարձակիլ։

(վտանգը) աչքը առնել
դիմագրաւել։

կանգ առնել
կանգնիլ, կենալ, դադրիլ։

հոտը առնել
տեղեկանալ, կռահել, գուշակել։

սիրտ առնել
քաջալերուիլ, խրախուսուիլ։

վար առնել
իջեցնել։

դիմակը վար առնել
դիմակազերծ ընել, խայտառակել։

նորէն ձեռք առնել
վերսկսիլ։

կին առնել
ամուսնանալ։

(մէկուն) սիրտը առնել
ողոքել։

նկատի առնել
քննել։

վեր առնել
վերցնել։

վարձքով առնել
վարձել։

ծախու առնել
գնել։

տարիքը առնել
ծերանալ։

հիւանդութիւն մը առնել
վարակուիլ։

ոտքի տակ առնել
ոտնահարել։

մեծ քայլեր առնել
շեքռկել։

խօսքը ետ առնել
յետս կոչել։

մեղրը սիրտը առնել
նողկտալ (մեղրէ)։


ԱՌՆՈՒԻԼ
չէզոք բայ դժուարիլ, վշտանալ, վիրաւորուիլ։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 42
Nouveau!
⨀հին բառ ԱՌ Ի
Գործ է ածվում գրաբարում.

նախադրութիւն
    1. Հայցականի հետ, նշանակում է

ա) նպատակ, ինչո՛ւ համար.

բ) վերաբերմամբ, նկատմամբ։

    2. Սեռականի հետ, նշանակում է պատճառով, համար, նպատակով։

    3. Բացառականի հետ, նշանակում է

ա) կողմի,

բ) լոկ բացառականի նշանակութիւն։

✽հազուադէպ նշանակութիւն 4. Գործիականի հետ, նշանակում է համար, նպատակով։


＋գաւառական բառ ԱՌԻ
նախադրութիւն Մօտ, քով. (գործ է ածվում միայն դիմորոշ յօդերով, առիս, առիդ, առին, մեր, ձեր, նրանց առին)։
‣ Առիս փող չկայ։
‣ Առիդ փողը։
‣ Նրա առին է։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 251
Nouveau!
(beta)
ԱՌԻՔ առիքի, ＋առոց, առէցէն
գոյական
    1. Շինութեան ծածկի ներքեւի մասը, մանաւանդ գերաններով. առաստաղ, ոճորք, ձեղուն։
‣ Առիքը ծխոտել է վառարանի ծխից։
‣ Առիքից (կամ առէցէն) կախել։
‣ Էշն իշու մօտ որ կապես՝ կամ առոց կհասնի կամ փառոց (առած)։

＋գաւառական նշանակութիւն 2. Նմանութեամբ Բերանի խոռոչի վերի ոսկրեայ կամարը, վերի ծնօտի ատամների կիսաբոլորակում, մինչեւ կոկորդը. քիմք։
‣ Բերանի առիքը բորբոքվել է։

Դարձուածքներ
Առիք չսեւացնող
ածական Շրջմոլիկ՝ վատնող ժառանգ, տունը շէն չպահող, օջաղը մարող։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 252
Nouveau!
(beta)
⨀հին բառ 1. ԱՌ (առի, առից)
(արմատ Առնուլ՚ի)

գոյական
    1. Առնելը, գնելը, (որից առ ու ծախս, առեւտուր), Համեմատել Առք։
    2. Յափշտակելը, կողոպուտ, աւարառութիւն։

Դարձուածքներ
⨀հին բառ Առ և աւար, ⨀հին բառ Առ և ապուր
գոյական Աւարառութիւն, կողոպուտ։

⨀հին բառ Յառ ապուռ
ածական մակբայ Յափշտակված, բռնի հանած, աւարառութեամբ։


2. Ա՛Ռ առ (կմ էառ)
ներգործական եզակի հրամայական և գրաբար կատարեալ եզակի երրորդ դէմք Առնուլ՚ի։


＋գաւառական բառ 3. ԱՌ
գոյական Հողի այն շերտը, որ գութանի խոփը մի անգամից առնում է (կտրում է) և մի կողմ է շուռ տալիս։
‣ Գութանի առը աւելացրէ՛ք։
‣ Առը շատ լայն է, եզները դժուար են քաշում։


4. ԱՌ
նախադրութիւն
    1. Գործ է ածվում այլևայլ հոլովների հետ և տալիս է նրանց զանազան նշանակութիւններ։

Հայցականի հետ.
⨀հին նշանակութիւն 1. Դէպի (մեծ մասամբ՝ անձ նշանակող բառերի վրայ)։
‣ Չոգաւ առ նոսա,
‣ ⨀հին նշանակութիւն Եկն առ իս։

    2. Համար, պատճառով։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Առ սէր քոյ։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Առ հոգալ։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Առ յոյս,
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ սէր։

⨀հին նշանակութիւն 3. Համեմատ, հաշուով, (մարդ-գլուխ)։
‣ Առ այր, առ տուն, առ օր։

⨀հին նշանակութիւն 4. Իբրև, հաշվում (Ունել բայի մօտ)։
‣ Ունել առ իմաստունս՝ առ արդարս։

⨀հին նշանակութիւն 5. Վերաբերմամբ, նկատմամբ, հանդէպ։
‣ Առ մարդ, առ չարս։

Սեռականի հետ.
⨀հին նշանակութիւն Պատճառով, համար, բացառականի նշանակութեամբ։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Առ ահի,
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ երկիւղի,
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ իմոյ յիշատակի։

Տրականի հետ.
⨀հին նշանակութիւն 1. Մօտ (դադարում ցոյց տուող բայերի մօտ)։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Եկաց առ նմա.
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ որում գտանէր.

⨀հին նշանակութիւն 2. Առջեւը, ներկայութեամբ։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Առ արքայի,
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ դատողին։

Բացառականի հետ.
⨀հին նշանակութիւն Պատճառով, նպատակով։
‣ ⨀հին նշանակութիւն Առ օրինակէ.
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ ի չգոյէ։

Գործիականի հետ.
⨀հին նշանակութիւն 1. Մօտ (տեղով կամ ժամանակով).
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ ստորոտով.
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ գետով.
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ նախնեօք.
‣ առ ջրհեղեղաւ։

⨀հին նշանակութիւն 2. Վրայ, յաւելուածով.
‣ ⨀հին նշանակութիւն Առ այսոքիւք,
‣ ⨀հին նշանակութիւն առ կանամրք։

⨀հին նշանակութիւն 3. Համեմատութեամբ (երկու բան իրար մօտ դնելով).
‣ ⨀հին նշանակութիւն Յարդ առ ցորենով։

⨀հին նշանակութիւն 2. Կազմում է բազմաթիւ բառեր (յունարէն կաղապարով), իբրև առաջադիր մասնիկ. օրինակ՝
‣ առոգանել, առադրել, առարկայ, առարկել, առանձին, առտնին…։

Նոր լեզւում պահված են մի քանի քարացած ձեւեր － առ այժմ, առ առաւելն, առ ժամանակ, առ կախ, առ ձեռն, առ նուազն, առ ոչինչ, առ սակաւ սակաւ կամ սակաւ առ սակաւ, առ տեղեաւն ... (Տե՛ս Իւր շարքին), և երբեմն գործ է ածվում իբրև նախդիր. օրինակ՝ առ սէր մեր բարեկամութեան, ծանօթութիւն առ յօդուած 5 ևն։


5. ＋գաւառական բառ ԱՌ
(արաբերէն àr)

գոյական Ամօթ։

Գործ է ածվում Ապուռ, Ամօթ բառերի հետ։ － Առ ու ամօթ, Առ ու ապուռ։
‣ Առ ու ամօթ չունի։
‣ Առ ու ապուռով մարդ։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 236
Nouveau!
(beta)
⨀հին բառ 1. ԱՌՆԵԼ (արարի, արար, արարից, արասցես…, արա՛, արարէ՛ք, արարեալ, առնելոց)
ներգործական բայ Տե՛ս Անել։

Բաղադրեալ Բայեր
⨀հին բառ Առնել զոք ի վերայ
Վրայ հասցնել։

⨀հին բառ Առնել կին
չէզոք բայ Կին ունենալ, ամուսնանալ։

⨀հին բառ Առնել յոք
ներգործական բայ Մէկին մի բան յանձնել։

⨀հին բառ Առնել որդիս
չէզոք բայ Որդիք ունենալ, զաւակներ ծնել։

⨀հին բառ Առնել ջուր
չէզոք բայ Ջուր բխեցնել։

⨀հին բառ Առնել զոք պարգեաւ
չէզոք բայ Մէկին պարգեւատրել։

⨀հին բառ Առնել ընդ ումեք
չէզոք բայ Մէկի հետ խօսքը մէկ անել՝ միաբանել։

⨀հին բառ ԱՌՆԵԼ (արարայ)
կրաւորական չէզոք բայ


2. ԱՌՆԵԼ առայ, ա՛ռ, առէ՛ք
(գրաբար առնուլ)

ներգործական բայ
    1. Ձեռք բերել և իւրացնել։ Հակառակը՝ Տալ։
‣ Մի խնձոր տուի, առաւ ու ծոցը դրեց։
‣ Ա՛ռ այս գիրքը, քեզ եմ ընծայում։

    2. Ուժով ձեռք բերել և տիրանալ։
‣ Քաղաքը յարձակմամբ առան։
‣ Կամքով չես տայ՝ զօռով կառնեմ։

    3. Գինը տալով վերցնել, գնել։ Հակառակը՝ Ծախել։
‣ Մի լաւ կով է առել։
‣ Քանո՞վ առար այդ ալիւրը։

    4. Ամուսնանալ։
‣ Նա իւր սիրած աղջկան առաւ։
‣ Աղջիկը չէր ուզում այն տղային առնել, բայց ծնողներն ստիպեցին։

    5. Գրաւել, յափշտակել, կողոպտել։
‣ Քաղաքը աւար առան։
‣ Ինչ որ ունէր՝ ձեռքիցն առան, բան չթողին։

    6. Հանել, քաշել, վերցնել։
‣ Հոգին առնել։
‣ Կերակրի քափը առնել։
‣ Արիւն առնել։
‣ Ճրագի քիթը առնել։

Դարձուածքներ
Հոգիդ կառնեմ
(սպառնալիք) Կսպանեմ։

    7. Ատամները հարել։
‣ Ժուռ խաղող կերայ, ատամներս առաւ։
‣ Ատամներն առնվել են։

    8. Սիրտը դիմանալ, տանել, վերցնել։
‣ Սիրտս չի առնում որ ուտեմ։

    9. (Բոյսը, պատուաստը) բռնել, աճում ստանալ։
‣ Հինգ ծառ տնկեցի, չորսը առել են, մէկը չորացել։
‣ Բոլոր պատուաստներն առել են։

    10. Ընդունել, հասկանալ, գործածել (մի խօսք մի որոշ նշանակութեամբ)։
‣ Բառն առէք իւր ընդարձակ իմաստով։
‣ Այս խօսքում «ծախել» բառն առնված է իւր սկզբնական նշանակութեամբ։

⨀հին նշանակութիւն 11. Մօտ բերել, մատուցանել։

⨀հին նշանակութիւն 12. Մտքի մէջ հաւաքել, քննել։

⨀հին նշանակութիւն 13. Ձեռք զարնել, սկսել։

    14. Իբրեւ օժանդակ բայ՝ բազմաթիւ գոյականների հետ միանալով կազմում է բաղադրեալ բայեր (համեմատել Տալ).

Բաղադրեալ Բայեր
Աչքը առնել
ներգործական բայ, չէզոք բայ (Տե՛ս Աչք)։

Առաջն առնել
չէզոք բայ (Տե՛ս Առաջ)։

Բաղադրեալ Բայեր
Առնել-տալ
ներգործական բայ 1. Փոխանակութիւն անել, գնել-վաճառել։

չէզոք բայ 2. Խօսքով կռուել իրար հետ, միմեանց խօսքով վիրաւորել։
‣ Երկու եղբայրները երէկ շատ առան-տուին։
‣ Լսեցի որ իրար առել-տուել էք, պատճառն ի՞նչ է։

ԱՌՆՎԵԼ առնվեցի
կրաւորական չէզոք բայ նոյն նշանակութեամբ։

Տե՛ս եւ Առնվել։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 253
Nouveau!
(beta)
ԱՌՆՎԵԼ (նը) առնվեցի կամ առնվեցայ
չէզոք բայ
    1. Ծանր խօսքից՝ նկատողութիւնից վիրաւորվել, նեղանալ (առանց արտայայտելու)։
‣ Իմ խօսքերից երեւի նա առնվեց (կամ առնվեցաւ)։

＋գաւառական նշանակութիւն 2. Անպարկեշտ խօսակցութիւնից ամօթ՝ պատկառանք զգալ, խպնել։

＋գաւառական նշանակութիւն 3. Ցրտատար լինել։

Միւս նշանակութիւնները Տե՛ս Առնել՚ի (2) տակ։


⨀հին բառ ԱՌՆՈՒԼ (առի, ա՛ռ)
ներգործական բայ Տե՛ս Առնել (2)։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 254
Nouveau!
(beta)
ԱՌԻՔ
գոյական
    1. առաստաղ, ձեղուն, պրշակ, ոճոռք, ձեղնայարկ.
    2. բերանի խոռոչի վերի ոսկրեայ կամարը՝ մինչեւ կոկորդ, քիմք։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 195
Nouveau!
(beta)
ԱՌ
գոյական
    1. առնելու գործողութիւն, աւելի կը գործած ուի առ-եւ-տուր, առ-ո-ւծախ ձեւով, եւ կը նշանակէ վաճառականութիւն.

    2. արմատ «առնել» բային.

    3. «առնել» բային հրամայական եղանակի եզակին.

    4. հողի այն շերտը, որ գութանին խոփը մէկ անգամէն կը կտրէ եւ մէկ կողմ կը նետէ.

    5. նախադրութիւն, որ բազմաթիւ ձեւերով ու հոլովներով կը գործածուի. օրինակ՝
‣ առ առաւելն, եւայլն.

    6. նախադաս մասնիկ, որով կը կազմուին բազմաթիւ բառեր. օրինակ՝
‣ առանձին, առտնին, եւայլն.

    7. (Արաբերէն) առ-ամօթ (միասին), նամուս։

Հակառակը՝ տուր։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 184
Nouveau!
(beta)
ԱՌՆԵԼ
ներգործական բայ
    1. ձեռք բերել եւ իւրացնել.
    2. վերցնել.
    3. գնել.
    4. ստանալ, ընդունիլ.
    5. ձեռքը բան մը բռնել:

Հակառակը՝ տալ։

Բաղադրեալ Բայեր
Բերդ մը առնել
ներգործական բայ գրաւել.

մէջը առնել
ներգործական բայ բովանդակել, պարունակել.

յանձն առնել
ներգործական բայ ստանձնել.

ակռան առնել
ներգործական բայ լորճել.

աչքը առնել
ներգործական բայ ա) շլացնել, խտղել, բ) համարձակիլ.

վտանգը աչքը առնել
ներգործական բայ դիմագրաւել.

կանգ առնել
չէզոք բայ կենալ, դադրիլ.

հոտը առնել
ներգործական բայ տեղեկանալ, կռահել, գուշակել.

սիրտ առնել
չէզոք բայ քաջալերուիլ, խրախուսուիլ.

սիրտը առնել
ներգործական բայ
    1. ողոքել, համոզել, կակուղցնել.
    2. նողկալ, չկարենալ ուտելը շարունակել.

վար առնել
չէզոք բայ իջեցնել.

դիմակը վար առնել
ներգործական բայ դիմակազերծ ընել, խայտառակել.

ձեռք առնել
ներգործական բայ սկսիլ.

կին առնել
չէզոք բայ ամուսնանալ.

գաղափար մը առնել
ներգործական բայ կազմել.

լուրջի առնել
ներգործական բայ մտահոգուիլ.

կատակի առնել
ներգործական բայ թեթեւօրէն առնել, կատակել, ծաղրել.

նկատի առնել
ներգործական բայ քննել.

վեր առնել
ներգործական բայ
    1. վերցնել.
    2. գնահատել.

վարձքով առնել
ներգործական բայ վարձել.

վախը զիս առաւ
ներգործական բայ պատել, գրաւել.

հոգը առնել
ներգործական բայ մտահոգուիլ, մտատանջուիլ.

ծախու առնել
ներգործական բայ գնել.

տարիքը առնել
չէզոք բայ ծերանալ.

հիւանդութիւն մը առնել
չէզոք բայ վարակուիլ.

հրդեհ առնել
չէզոք բայ վառիլ, բռնկիլ.

հագուստը վրան առնել
չէզոք բայ հագուիլ.

առնել-անցնիլ
ներգործական բայ կարեւորութիւն չտալ.

մէկու մը տեղը առնել
չէզոք բայ յաջորդել, խլել պաշտօնը.

կռնակը առնել
ներգործական բայ շալկել.

հոգին առնել
ներգործական բայ մեռցնել, չարչարել.

խօսք մը որոշ նշանակութեամբ առնել
ներգործական բայ հասկնալ (օրինակ՝ բառը առէք իր ընդարձակ իմաստով) .

խօսք առնել
չէզոք բայ խօսիլ, արտայայտուիլ.

համ առնել
ներգործական բայ ախորժիլ.

հանգիստ առնել
չէզոք բայ հանգչիլ.

հասակ առնել
չէզոք բայ մեծնալ, աճիլ.

վրէժ առնել
չէզոք բայ վրէժ լուծել, յաղթահարել, տապալել, սպաննել.

առնել մնալ
չէզոք բայ երկար սպասել.

առնել տալ
ներգործական բայ ա) առեւտուր ընել, բ) վիճաբանիլ.

առնել փախչիլ
ներգործական բայ յափշտակել.

առնել քալել
չէզոք բայ
    1. բարկացած հեռանալ.
    2. չափազանցել.

խորհուրդ առնել
չէզոք բայ խորհրդակցիլ.

դուռը ափ առնել
ներգործական բայ դուռը զարնել, հայցել, խնդրել.

մեղքը առնել
ներգործական բայ մեղադրել յանիրաւի.

ձեռքը գաւազան առնել
ներգործական բայ սպառնալ.

շունչ առնել
չէզոք բայ
    1. շնչել.
    2. հանգչիլ.

փոխ առնել
ներգործական բայ ստանալ՝ վերադարձնելու պայմանով.

ոտքը առնել
ներգործական բայ սայթաքեցնել, տեղէն թռցնել, տապալել.

հաճոյք առնել
չէզոք բայ հաճոյանալ, ախորժիլ.

կեանք առնել
չէզոք բայ կենդանանալ.

տուն առնել
ներգործական բայ գնել.

գաղտնիք առնել
ներգործական բայ տեղեկանալ.

կամքը առնել
ներգործական բայ հաւանութիւն ստանալ.

դաս առնել
ներգործական բայ ա) ուսանիլ, բ) խայտառակուիլ.

ժամադրութիւն առնել
չէզոք բայ ժամադրուիլ.

հրաման առնել
ներգործական բայ արտօնութիւն ստանալ.

կարգ առնել
ներգործական բայ ա) կարգուիլ, ամուսնանալ, բ) աստիճանաւորուիլ, քահանայանալ.

վեղար առնել
ներգործական բայ կուսակրօն քահանայ՝ վարդապետ ձեռնադրուիլ.

ցաւ առնել
չէզոք բայ ցաւակցիլ.

ոտքի տակ առնել
ներգործական բայ ոտնահարել, կոխկռտել.

խօսքը ետ առնել
ներգործական բայ դրժել, յետս կոչել։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 196
Nouveau!
(beta)
ՈՒՏԵԼ
ներգործական բայ
    1. ուտելի նիւթը՝ սնունդը ծամել եւ կու տալ.

    2. ճաշել.

    3. սնունդ ստանալ, սնուիլ.

    4. իբրեւ սնունդ գործածել.

    5. կծոտել, խայթոտել (միջատներ).

    6. կրծելով՝ խայթելով եւ այլն փճացնել.

    7. յօշոտել, պատառ-պատառ ընել.

    8. ապրելու համար ծախսել.

    9. քիմիական կամ ֆիզիքական ներգործութեամբ վնասել. քայքայել, փճացնել, մաշեցնել, փորել.

    10. (Փոխաբերական իմաստ) անշարժ եւ շարժուն կալուածներու եկամուտով ապրիլ. օրինակ՝
‣ մեր դրամագլուխին տոկոսն է զոր կ՚ուտենք.

    11. (Փոխաբերական իմաստ) վատնել, մսխել, շռայլօրէն ծախսել.

    12. (Փոխաբերական իմաստ) կաշառք առնել՝ վերցնել.

    13. (Փոխաբերական իմաստ) ուրիշին ունեցածը իւրացնել, մէկուն բաժինը՝ հասնելիքը կտրել.

    14. (Փոխաբերական իմաստ) ուրիշին հաշուոյն ապրիլ, մակաբոյծ դառնալ.

    15. (Փոխաբերական իմաստ) տանջել, տառապեցնել, չարչարել. օրինակ՝
‣ կեանքս կերար.

    16. (Փոխաբերական իմաստ) հարուած ստանալ.

    17. անարգանք՝ վիրաւորանք կրել՝ ստանալ.

    18. (Փոխաբերական իմաստ) ներծծուիլ, համակուիլ, տոգորուիլ.

    19. (Փոխաբերական իմաստ) խօսքերուն մէկ մասը կուլ տալ՝ չըսել:

Տեսակներ
— Ամբողջ ունեցածը՝ վատնել, մսխել, փճացնել։

— Անասունի պէս՝ լափել, լափլիզել, լակռտալ, քրթել:

— Անյագաբար՝ մցռել, մռզգայլել, խժկել։

— Արածող կենդանիներու՝ ճարակել, արածիլ:

— Գազանի պէս՝ փաղաղել:

— Դանդաղ՝ ճմճմել:

— Դեղահատ՝ առնել, կլլել:

— Զառամածի պէս՝ լոմլոմել, ծամծմել։

— Զիրար՝ ծեծկուիլ, զգուըտիլ։

— Թթուն, մետաղեայ թերթը՝ փորել, մաշել:

— Կաշին՝ ծծել, ներծծել, տոգորիլ։

— Կուռ ու կուշտ՝ թշել, փորը տկռեցնել, խճողել։

— Կրծող կենդանիներու՝ կրծել:

— Մատներով՝ մատնել, մատնոռել։

— Շան, կատուի՝ լակել։

— Պաշտօնի մէջ՝ շմշկել, գողնալ, գրպանել:

Բաղադրեալ Բայեր
Ինքզինք ուտել
չէզոք բայ զայրանալ, կատղիլ։

Ծեծ ուտել
կրաւորական բայ ծեծուիլ, պատժուիլ:

Մէկուն գլուխը ուտել
ներգործական բայ
    1. ձանձրացնել.
    2. դժբախտացնել, մեռցնել:

Անձրեւ ուտել
չէզոք բայ թրջուիլ։

Աչքերովը ուտել
ներգործական բայ
    1. աչքերը մէկուն՝ բանի մը վրայ սեւեռած՝ երկար նայիլ.
    2. սաստիկ ջղայնացած ըլլալ։

Գլուխը ուտել
ներգործական բայ
    1. շատ դժուարութիւն՝ նեղութիւն տալ պահանջներ ներկայացնելով.
    2. մահուան պատճառ ըլլալ:

Եղունգներուն միսը ուտել
չէզոք բայ սաստիկ ջղայնանալ։

Ինքզինք ուտել
չէզոք բայ հոգեկան տառապանքով ինքզինք մաշեցնել։

Իրարու միսը ուտել
չէզոք բայ զիրար տանջել՝ չարչարել, իրարու դէմ կռուիլ։

Հաց ուտել (միասին)
ներգործական բայ իրարու շատ մօտիկ ըլլալ։

Ուտել-խմել
չէզոք բայ կերուխումի անձնատուր ըլլալ:

Ուտել մէկուն դրամը
ներգործական բայ ստացած դրամը կամ ապրանքին փոխարժէքը չտալ. դրամական խոստումը խաբէութեամբ չվճարել:

Դարձուածքներ
Գործերը զիրա՞ր կ՚ուտեն
գործ չկայ։

Կերած ապուրը տես
ըրած անսպասելի՝ անախորժ՝ անբնական գործը՝ վարմունքը տես։

Կերած-խմած
ածական
    1. լաւ սնունդ առած՝ առնող, լաւ գէր՝ պարարտ.
    2. միասին հաճելի օրեր անցուցած.
    3. մօտիկ, մտերիմ։

Կերած-կերած, չէ քաքած
    1. գիրուկ.
    2. կծծի, ագահ։

Կերածը ուրացող
ածական ապերախտ:

Ո՛չ կ՚ուտէ, ո՛չ կը կերցնէ
այնքան ժլատ է, որ ունեցածը իրեն կը վերապահէ:

Ո՛չ ուտես, ո՛չ խմես, անոր երեսին նայիս
(հէքեաթներու մէջ) այնքան գեղեցիկ է, որ մարդ երեսին նայելով՝ կը զմայլի, ուտել-խմելը կը մոռնայ:

Ուտես՝ միս, չուտես՝ մատաղ
երկու կրակի միջեւ, անել դրութեան մէջ ըլլալ։

Ուտող-ուտողի
շատ-շատերը կը յափշտակեն՝ կը կողոպտեն (մէկուն ունեցածը):

Ուտողը չի գիտեր, բերողը գիտէ
ուտողը՝ վայելողը չ՚անդրադառնար, թէ որքան աշխատանք՝ քրտինք թափուած է տուեալ սնունդը՝ առարկան ձեռք բերելու համար։

Նաեւ կ՚ըսուի՝ Ուտողը չի գիտեր, բրդողը գիտէ:

Ուտող-ուրացող
ածական երախտամոռ։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1923
Nouveau!
(beta)
ԱՌՆՈՒԻԼ
չէզոք բայ
    1. վշտանալ մէկուն խօսքէն կամ ակնարկութենէն, վիրաւորուիլ, ցաւ զգալ.
    2. ամօթ՝ պատկառանք զգալ, ամչնալ, զգածուիլ, զգացուիլ։

Հակառակը՝ անզգայանալ։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 197
Nouveau!
(beta)
 Usage beta 19 citations 

Usage of matching Word Forms

Nouveau! Explore the usage of the word form առի in the Corpus of Western Armenian.
Aussi la recherche pour "առի" dans ces dictionnaires:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. dictionnaire arménien contient 17 718 mots
The site has 144 dictionaries and 3 books.
Français
Նայիրի / Nayiri.com