Free Armenian spellchecker
Get HySpell now!
 Morphology

Western Armenian

ՄԵՌԱԾ → մեռնիլ (verb)
(Past Participle)
(Substantive Past Participle) • Singular • Nominative case
(Substantive Past Participle) • Singular • Accusative case

Matching Word Forms

մեռած → մեռած (adjective)
մեռած → մեռած (adverb)
մեռած → մեռնել

Matching Lexemes

 Dictionary
ՄԵՌՆԻԼ
չէզոք բայ
    1. վախճանիլ։
    2. (կենդանիներու՝) սատկիլ։

Source: Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): p. 332
New!
ՄԵՌԱԾ
ածական մակբայ
    1. Նա որ մեռել է։
‣ Մեռած մարդը ոչ մի ցաւ չի զգում։
‣ Նա վաղուց մեռած է։
‣ Դու մեռած կլինէիր՝ եթէ ժամանակին բժիշկը չհասնէր։
‣ Բերէ՛ք նրան կենդանի կամ մեռած։

    2. Փոխաբերաբար Անկենդան, աշխոյժից զուրկ։
‣ Մեռած աչքեր։
‣ Մեռած հոգի։

Phrases
Մեռած բան է
Անկարելի է որ (կմեռնեմ թոյլ չեմ տայ)։
‣ Մեռած բան է, որ թշնամին ոտք դնէ Ստալինգրադը։

Մեռած բնութիւն
գոյական Նկար, որ ներկայացնում է անկենդան իրեր, առարկաներ։

Բա ես մեռա՜ծ եմ
Ես չկա՞մ, ես թոյլ չեմ տայ որ այդ լինի։
‣ Գան զօռով կովը տանի՜ն, բա ես մեռա՞ծ եմ։

Մեռած գին
գոյական Իսկական արժէքից ցած գին։
‣ Մեռած գնով ծախեցի։
‣ Մեռած գնով տալիս եմ, չեն առնում։
‣ Մեռած գին են տալիս ապրանքիս։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1453
New!
(beta)
ՄԵՌՆԵԼ մեռայ, մեռի՛ր
չէզոք բայ
    1. Ապրելուց դադարել (մարդկանց վերաբերմամբ)։ Հակառակը՝ Ծնվել, ապրել։
‣ Քչերն են որ մեռնում են բնական մահով, ծերութիւնից։
‣ Երկարատեւ հիւանդութիւնից յետոյ մեռաւ։
‣ Ժանտախտով հիւանդացածներից ամենամեծ տոկոսը մեռնում է։

    2. Նոյնը՝ բոյսերի մասին, չորանալ։
‣ Եթէ ծառի կեղեւը պոկես՝ սննդառութիւնը կդադարի, և ծառը կմեռնի։
‣ Բոյսը երբ մեռել է՝ էլ չի կենդանանայ, որքան ուզում ես ջրիր։

    3. Սպանվել։
‣ Նա բռնի մահով մեռաւ։
‣ Աւելի լաւ է թշնամու գնդակից մեռնել, քան հայրենակիցների դաւաճան գնդակից։
‣ Աւազակների ձեռքից մեռան։

Նմանութեամբ
    4. Այլեւս գոյութիւն չունենալ, անհետ կորչել։
‣ Քանի՜ քանի՜ ազգեր մեռել և կորել են։
‣ Ո՞ւր են գոռոզ Բաբելոնը, Նինուէն, Փիւնիկէն － բոլորը մեռան։
‣ Շատ լեզուներ վաղուց մեռել են։

    5. Հանգչել, դադարել։
‣ Սէրը սրտումս վաղուց մեռել է։
‣ Պարսիկները մեղադրում էին Ղեւոնդ Երէցին, թէ նա ատրուշանի կրակը մեռցրեց. Ղեւոնդ Երէցն առարկում էր, թէ կրակը կենդանի չէ, ուրեմն և չի կարող մեռնել։

    6. Աստիճանաբար թուլանալ, նուազել։
‣ Զանգի ղօղանջը օդի մէջ թռթռաց ու կամաց-կամաց մեռաւ։

Փոխաբերաբար
    7. Տանջվել, տառապել մի զօրեղ զգացողութիւնից։
‣ Սովածութիւնից մեռնում եմ, մի կտոր հաց տուէք։
‣ Թա՛մադա, ծարաւից մեռանք, մի կենաց առաջարկիր (որ գինի խմենք)։
‣ Շոգից մեռանք դռները, պատուհանները բացէք։

    8. Տենչալ, սաստիկ փափագել։
‣ Գինու համար մեռնում է (կամ մեռած է)։
‣ Մեռնում է որ ինքը առաջինը լինի։
‣ «Ես մեռնում եմ քո պաչին» (աշուղական երգ)։

    9. Սաստիկ ձանձրոյթ զգալ։
‣ Մեռանք քո խրատներից։
‣ Եօթը շաբաթ ամեն օր լոբի ուտելով մեռանք։

    10. Գործունէութիւն ցոյց չտալ, անկենդան լինել։
‣ Քաղաքումը կեանքը մեռել էր։
‣ Եռանդը մեռած է նրա մէջ։

    11. Անզգայ՝ անմասն դառնալ մի բանի վերաբերմամբ։
‣ Նա մեռած է աշխարհի համար, աշխարհը նրա համար։
‣ ⨀old meaning Մեղքի համար մեռնել։

    12. Յարատեւել, մինչեւ վերջը մնալ միեւնոյն վիճակում։
‣ Նա մեռաւ իբրեւ աննկուն յեղափոխական։
‣ «Հայ մեռնինք, ո՛վ եղբարք» (երգ)։

＋dialectal meaning 13. Փափկել, կակղանալ, սուր հոտը կորցնել։
‣ Կաղամբի տերեւները մի ամանի մէջ դիր, վրան եփ ջուր լից, կմեռնեն, յետոյ միսը մէջը փաթաթիր։
‣ Սոխը կամ սխտորը քացախի մէջ տրորիր՝ կմեռնի։

Phrases
Չմեռաւ-մեռոնուորաւ, Չմեռաւ-մեռոնվաւ
Ասում են մէկի մասին, որ մեռնում է ծանր՝ երկարատեւ՝ անբուժելի հիւանդութիւնից յետոյ կամ խոր ծերութեան հասակում։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1454
New!
(beta)
ՄԵՌԱԾ
    1. անցեալ ընդունելութիւն մեռնիլ բայի.

ածական
    2. (Փոխաբերական իմաստ) անկենդան, աշխուժութենէ զուրկ.
    3. (Փոխաբերական իմաստ) անտարբեր, ոչ-արտայայտիչ, պաղ։ Տե՛ս ՄԵՌԵԱԼ։

Phrases
Մեռած բան
անկարելի, անհնարին։

Մեռած բնութիւն
բնութեան անշունչ իրերը՝ առարկաները որոշ խմբաւորումով պատկերող նկար (Ֆրանսերէն nature morte)։

Մեռած գին
իր բնական արժէքէն շատ ցած գին։

Մեռած (մեռեալ) գոյք
այս կամ այն պատճառով, իրաւատիրոջ մը ձեռքէն խլուած կամ կորսուած շարժական եւ անշարժ կալուածներ. օրինակ՝ Արեւմտահայաստանի մեր տուները, հողերը, պարտէզները, մշակութային արժէքները եւ այլն։

Մեռած եղանակ
առեւտուրի՝ ճարտարարուեստի յարաբերաբար աւելի նուազ աշխոյժ եղանակ՝ շրջան:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1477
New!
(beta)
ՄԵՌՆԻԼ
(Արմատը՝ մեռ)

չէզոք բայ
    1. շնչելէ դադրիլ. հոգին մարմնէն բաժնուիլ, հոգին աւանդել, մահկանացուն կնքել, մահանալ, անշնչանալ, անէանալ, ապրելէ դադրիլ, վախճանիլ, հոգին տալ, կեանքէ կտրուիլ.

    2. գործարանաւոր կեանքի դադրիլ. չորնալ (բոյսեր).

    3. յանգիլ, մարիլ (մոմ, լոյս, ճրագ).

    4. մայր մանել (արեւ).

    5. սպաննուիլ, գնդակահարուիլ.

    6. (Փոխաբերական իմաստ) աստիճանաբար թուլնալ, մարիլ, նուազիլ.

    7. (Փոխաբերական իմաստ) դադրիլ. (հով).

    8. (Փոխաբերական իմաստ) վերջ գտնել, աւարտիլ.

    9. (Փոխաբերական իմաստ) սաստիկ նեղութիւն կրել.

    10. (Փոխաբերական իմաստ) ընկերութեան կողմէ լքուած ըլլալ.

    11. (Փոխաբերական իմաստ) սաստիկ փափաք՝ մարմաջ ունենալ.

    12. (Փոխաբերական իմաստ) անզգայ՝ անտարբեր ըլլալ.

    13. (Փոխաբերական իմաստ) չքանալ, անէանալ.

    14. (Փոխաբերական իմաստ) կանգ առնել, լճանալ. օրինակ՝
‣ գործերը մեռած են։

Մեռանիլն է, որ ա տառին կորուստով, եղած է մեռնիլ:

Հոմանիշ՝ մահկանացուն կնքել, ի Տէր հանգել, շունչը փչել, հոգին փչել, կեանքին թելը կտրուիլ, աչքերը յաւիտեան փակել, յաւիտենական քունի մտնել, կեանքին հետ հաշիւները փակել, սեւ աշխարհ երթալ, անդի աշխարհը երթալ, գերեզման մտնել, գերեզման իջնել, շիրիմ գրկել, ոտքերը տնկել (Ռմկ.), գրողի ծոցը երթալ, աշխարհի հետ հաշիւը փակել, միւս աշխարհը երթալ, սիրտին թելը փրթիլ, գետինը մտնել, սեւ հողի բաժին դառնալ, հող դառնալ։

Phrases
մեռնի՜մ արեւիդ, մեռնի՜մ գլխուդ, մեռնի՜մ հոգիիդ, մեռնի՜մ ոտքերուդ
    1. կեանքս քեզի մատաղ ընե՜մ։
    2. կաղաչեմ։

Մեռնի՜ս թէ...
(Սաստկ.) բնա՛ւ չես ըներ։ Կարծես թէ կը մեռնիս, եթէ այդ զոհողութիւնը ընես՝ գործը կատարես:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1479
New!
(beta)
 Usage beta 244 citations 

Usage of matching Word Forms

Usage of matching Lexemes

New! Explore the usage of the word form ՄԵՌԱԾ in the Corpus of Western Armenian.
Also search for "ՄԵՌԱԾ" in these imaged dictionaries:

Explanatory

Thesaurus

Western Armenian

Neologisms

Rhyming

Word Structural

Etymological

Dialectal and Idiomatic

Orthographic

Classical Armenian

Middle Armenian

Early Modern Armenian

Foreign word

Names

Place names

Plant names

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. Armenian dictionary contains 95,898 words.
The site has 144 dictionaries and 3 books.
English
Նայիրի / Nayiri.com