Հայերէնէ-անգլերէն բառարան - տղայ

Անվճար հայերէն ուղղագրիչ

Ստացի՛ր HySpell-ը հիմա

Nayiri

Հայերէն Հայ | Հայ-Անգլերէն Հայ-Անգ | Անգլերէն-Հայ Անգ-Հայ | Հայ-Ֆրանսերէն Հայ-Ֆրա | Ֆրանսերէն-Հայ Ֆրա-Հայ

Ձեւաբանութիւն

տղայ → տղայ (գոյական)
տղայ → տղայ (ածական)

Բառարան

մական գոյական Իշխանութեան գաւազան, ցուպ:

Աղբիւր՝ Բառգիրք հայերէն լեզուի։ Անդրանիկ Վրդ. Կռանեան, Պէյրութ, 1998։ Էջ 281։

ՄԱԿԱՆ

գոյական գաւազան (իշխանութեան), վարզ։

Աղբիւր՝ Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): էջ 319

ՆՈՐ

ՏՂԱՅ

ածական, գոյական
1. մանուկ, պզտիկ, մատաղ։
2. պատանի, մանչ։

Դարձուածքներ

շփացած տղայ

պայլանկ։

միտքով տղայ

տղայամիտ։

փողոցի տղայ

լակոտ, ստահակ։

Աղբիւր՝ Յարութիւն Թ. Գայայեան, Բառարան Գանձարան Հայերէն Լեզուի. Գահիրէ: Տպագրութիւն Գալֆա (1938): էջ 498

ՆՈՐ

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 1385

ՆՈՐ

(beta)

ՏՂԱՅ (տը-ղա) (տղայոց, տղոց), տղայի, տղայով, տղաներ, տղաների կմ ＋տղի, տղից, տղեցէն, կմ տղով, տղայք կմ տղաք, տղայոց կմ տղոց, տղոցմէն, տղոցմով, կմ տղէք, տղերք, տղերանց, տղերանցից, տղերանցով

(ասորերէն talyā կամ təlē տղայ, պատանեակ)

գոյական
    1. Նորածին կամ ծծկեր երեխայ, մանչ կամ աղջիկ։

    2. Փոքրահասակ երեխայ մինչև պատանեկութեան հասակը, մանչ թէ աղջիկ։

    3. Որևէ հասակի մանչ կամ աղջիկ՝ ծնողների նկատմամբ, որդի, զաւակ։

‣ Երանի՜ քեզ, տղաքդ մեծացել են, հոգսերից ազատվել ես։
‣ Քանի՞ տղայ ունիս. ―Հինգ, երեքը մանչ, երկուսը աղջիկ։

(Տղայ բառի այս երեք նշանակութիւնները, ինչպէս և յաջորդ 11, 12 նշանակութիւնները յատուկ են գրաբարին և արեւմտահայ լեզուին, բացի որոշ բարբառներից։ Արեւելահայ լեզուն, գրականը և բարբառները այս նշանակութիւններով գործ է ածում երեխայ բառը. (Տե՛ս Երեխայ 2―4 նշանակութիւնները), այնպէս որ տղայ բառը մասնաւորվել է միայն արական սեռի համար, փոխարինելով արեւմտահայկական մանչ բառը, որ անգործածական է արեւելահայոց լեզւում, ըստ այսմ՝ արեւմտահայկական «Տղայ բերել», «Տղաքը գնացին ծաղիկ ժողվելու», «Մանչը կարգել» խօսքերը արեւելահայ լեզուով ասվում են «Երեխայ բերել», «Երեխեքը գնացին ծաղիկ ժողովելու», «Տղան պսակել»)։

    4. Փոքրահասակ երեխայ արական սեռի, մանչ տղայ։

    5. Երիտասարդ, կտրիճ։

    6. Երիտասարդ՝ հակադրութեամբ աղջկան, իբրև սիրական, եար, փեսացու։

‣ «Ինձ պէս նազանի աղջիկ Քեզ պէս տըղին ո՞նց սազայ»։
‣ «Սեւ տըղայ, սպիտակ աղջիկ, Բռնել էք իրար եախա»։
‣ «Ա՛յ տղայ, դուն ալ կապաւոր… Էն օրին երնէկ կըտամ՝ Իմ տուն դուն գաս թագաւոր»։
‣ «Իմ հօրն ու մօրն ի՞նչ ասեմ. Ինձ տուին ղարիպ տըղի» (Զան-գիւլումներ)։

7. (Յոգնակի ձեւով) Երիտասարդների խումբ՝ իբրև աշխատաւորների կամ կռուողների միութիւն։

‣ Դէ՛, տղայք, ձեզ տեսնեմ, մինչեւ երեկոյ արտը վերջացնենք։
‣ Յառա՜ջ, տղե՛րք, ասաց սպան և սուրը քաշած վաշտի առաջն անցաւ։

8. Փոքրահասակ ծառայ տանը կամ խանութում։

‣ Ծառայ չունինք, մի թեթեւ տղայ ենք պահում մանր գործերի համար։
‣ Խանութից տղան եկաւ որ ճաշը տանի։

9. Բարեկամական կոչում, որով չափահաս մարդը դիմում է օտար երիտասարդի և երեխայի։

‣ Ապրի՛ս, տղաս, հօրդ ես նմանում։
‣ Տղա՛ս, ո՞րտեղ է դեղատունը։

＋գաւառական նշանակութիւն 10. Խաղաթղթի մէջ զինուորի պատկեր կրող թուղթը։

‣ Ինձ երկու տղայ էր եկել, մի աղջիկ, մի հնգնոց։
‣ Իմ ձեռքիս խաչի տղան էր, նրա ձեռքին խաչի տասնոցը։

ածական գոյական
11. Փոքր, տհաս։

‣ Դեռ տղայ է, մեծանայ՝ տես ի՛նչ կդառնայ։
‣ Տղայ ժամանակ ծաղիկը կտրել ենք։

12. Անփորձ, խակամիտ։

13. Քաջ, կտրիճ, անվեհեր։

‣ Քեզ տղայ կասեմ, եթէ նրա մէջքը գետնովը տաս։
‣ Նա տղայի պէս մենակ դուրս եկաւ նրանց առաջ ու փախցրեց։

Ածանցական Բառեր

ածական Տղայով (արգանդում), յղի։

‣ Կինը կարծեմ տղով է։
‣ Ամուսինը որ մեռաւ՝ կինը տղով մնաց։

Բաղադրեալ Բայեր

Տղայ բերել

չէզոք բայ Ծնել։

‣ Կինը նոր էլի տղայ է բերել։

Տղայ լինել

կրաւորական չէզոք բայ Ծնվել։

‣ Իշուն ասացին. աչքդ լոյս, քեզի տղայ եղաւ։

Տղայ-տղայ խօսել

չէզոք բայ Տե՛ս Երեխայ-երեխայ, Երեխայ՚ի տակ։

Դարձուածքներ

Տղա՞յ ես գտել

Ասում են մէկին, որ ուզում է դիմացինին խաբել (առևտրի ևն մէջ)։

‣ Ուզում ես երինջս մոզուդ հետ փոխել, տղա՞յ ես գտել։

Տղա՞յ ես թէ աղջիկ, Մա՞նչ ես թէ աղջիկ

Աջողութեա՞մբ ես վերադառնում, թէ անաջողութեամբ, կարողացա՞ր անել թէ ոչ։

‣ Հը՛, խաղը ո՞վ տարաւ, տղա՞յ ես թէ աղջիկ։

Ձայնաւոր տղայ

գոյական (Եկեղեցական) Եկեղեցում պատարագի ժամանակ երգող խմբին պատկանող երեխայ։

‣ Նա ձայնաւոր տղայ է, ճանապարհ տուէք, գնայ դասը։

Տղիս տղայ, Վա՜յ քու տղիս տղայ

Դրուատի՝ քաջալերութեան բացագանչութիւն. ա՜յ քեզ տղայ, ապրի՜ս։

Տղան լալո՞ւ կօրէ թէ քնացնելու

Օրօրում է ոչ թէ քնեցնելու այլ լացացնելու նպատակով.

փոխաբերաբար Խաղաղացնելու դիմակի տակ գրգռում է խռովութիւն։

Տղան մամուն փորէն կհանէ

Շատ չար՝ անգութ մարդ է։

Առածներ

Տղին բան դիր, հետն երերա՛

Երեխային գործ յանձնողն աւելի ժամանակ է կորցնում քան եթէ ինքն անէր։

Աղբիւր՝ Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): էջ 2184

ՆՈՐ

(beta)

(Պարսկերէն-Սանսկրիտ = եզներու եւ էշերու վարիչ)

գոյական
    1. բարակ փայտ՝ ձեռքի՝ կենդանի քշելու կամ մէկուն զարնելու, կամ վրան կռթնելու, ցուպ, Տե՛ս ԲԻՐ.
    2. իշխանութեան խորհրդանիշ.
    3. Տե՛ս ԳԱՒԱԶԱՆԱԳԻՐՔ.
    4. նեցուկ.
    5. ծիածանի իւրաքանչիւր գոյնի շերտը։

Տեսակներ

— Հովուական՝ հովիւի գաւազան՝ մահակ.

— արքայական՝ մական.

— կայսերական՝ գայիսոն.

— մարաջախտի՝ վարզ.

— հայրապետական՝ ասա.

— նուրբ՝ ճպոտ, ջին.

— հրանօթ լեցնելու՝ խծկան.

— հաստ՝ բիր.

— գնդամուղի՝ նոկան.

— ցորեն ծեծելու՝ թմբիչ.

— կարագ ծեծելու՝ կուպի.

— արօր մաքրելու՝ ծամակ.

— ծայրը գնդաձեւ՝ լախտ, կոպալ.

— մանկլաւիկի՝ մեծաւորի առջեւէն գացող ու ճամբայ բացողի (Թրքերէն կավաս)՝ մանկլաւ.

— կռիւի՝ ճիկռ, սակր (որ միեւնոյն ատեն սուրի տեսակ ալ է)։

— Փոքր գաւազան ՝ գաւազանիկ:

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 379

ՆՈՐ

(beta)

ՄԱԿԱՆ

գոյական
    1. գաւազան, ցուպ.
    2. թագաւորական գաւազան.
    3. հոքիի յատուկ՝ մէկ ծայրը կոր գաւազան.
    4. (Փոխաբերական իմաստ) իշխանութիւն.
    5. լուծ, բռնութիւն:

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 1393

ՆՈՐ

(beta)

ՑՈՒՊ

գոյական
    1. ձեռքի գաւազան, ձեռնափայտ.
    2. (Փոխաբերական իմաստ) նեցուկ, պաշտպանութիւն.
    3. (Փոխաբերական իմաստ) իշխանութիւն։

Տեսակներ

— Արքայական՝ մական։

— Արօր մաքրելու՝ ծամակ:

— Բարակ՝ մանկլաւ, շփուկ:

— Բուրդ ծեծելու՝ թակ։

— Գնդամուխի (billardo)՝ ճոկան։

— Գունդ գլխով՝ լախտ:

— Եպիսկոպոսական՝ ասա:

— Լպուտի՝ թակիկ, լարծեծ։

— Խմբավարի՝ ճպոտ:

— Խմոր բանալու՝ բարակը՝ գրտնակ. (հաստը՝ լողիկ):

— Կաղի՝ անթացուպ, յենացուպ։

— Կարագ ծեծելու՝ կուպի:

— Կեռ գլխով՝ ջոբան:

— Հաստ՝ բիր:

— Հովուական՝ ցուպ, մահակ։

— Հրանօթ լեցնելու՝ խծկան։

— Հօտաղի՝ վարոց։

— Մարաջախտի՝ վարզ։

— Նուրբ՝ ճպոտ:

— Պզտիկ՝ ցպիկ:

— Վարդապետական՝ գաւազան:

— Ցորեն ծեծելու՝ թմբիչ:

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 2337

ՆՈՐ

(beta)

ՓԱՅՏ

գոյական
    1. ծառի մը կարծր մասերը՝ փայտանիւթը (արմատ, բուն, ոստեր).

    2. փայտը (թիւ 1) իբրեւ վառելիք. վառելափայտ, ցախ.

    3. փայտը իբրեւ ատաղձագործական եւ շինարարական նիւթ.

    4. զանազան գործիքներու՝ առարկաներու փայտեայ կոթ՝ բռնակ.

    5. գաւազան, ձեռնափայտ, մահակ.

    6. փայտէ արձան կամ փայտի վրայ փորագրութիւն.

    7. (Փոխաբերական իմաստ) սիրոյ գրգիռ չզգացող՝ չունեցող (այր՝ կին).

ածական գոյական
    8. (Փոխաբերական իմաստ) փայտեայ կահ-կարասի.

    9. ճկունութիւնը՝ շարժունակութիւնը կորսնցուցած՝ գօսացած (մարմնի անդամներ).

    10. փայտի համ տուող՝ չորցած. անհամ (հաց):
Տեսակներ

— Բնական՝ բնափայտ։

— Երդիքի վրայ շարուած մանր՝ բարտու։

— Երկաթուղիի՝ գօտեփայտ։

— Երկճղի՝ էճիկ։

— Լաստի՝ լաստափայտ։

— Խմորը թոնիրին փակցնելու՝ ռափաթայ, փաթաթ:

— Կենաց՝ Յիսուսի խաչելութեան համար գործածուած փայտը. խաչափայտ։

— Կիսայրեաց՝ խանձող։

— Կոխելու՝ կոխնակ։

— Հորի հիմքի պատերուն (կլոր)՝ մաղպար։

— Ձեռքի՝ ձեռնափայտ, գաւազան, մահակ, բիր, մական, ցուպ։

— Մանր՝ խռիւ, կրկուտ։

— Յղկուած՝ տախտակ:

— Յղկուած փայտի աւելցուք՝ տաշեղ։

— Շինութեան՝ շինափայտ։

— Որայ կապելու՝ պանոգի:

Յարակից Բառեր

— Փայտէ կօշիկ՝ խափարակ։

— Փայտի խոշոր կտոր՝ կոճղ:

— Փայտի կտոր (բեռի չուանները պրկելու)՝ գելըրնակ:

— Փայտի փշուր՝ մառ։

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 2353

ՆՈՐ

(beta)

ՏՂԱՅ

գոյական
    1. նորածին կամ ծծկեր երեխայ՝ մանչ կամ աղջիկ.

    2. փոքրահասակ երեխայ մինչեւ պատանեկութեան տարիքը՝ հասակը՝ մանչ կամ աղջիկ.

    3. արական սեռի որեւէ հասակի անձ իր ծնողքին նկատմամբ. որդի, զաւակ.

    4. արական սեռի փոքրահասակ երեխայ. մանչ զաւակ.

    5. պատանի, երիտասարդ.

    6. երիտասարդ ամուրի անձ. փեսացու.

    7. յոգնակի նոյն գործով զբաղած երիտասարդներու խումբ. օրինակ՝

‣ օ՛ն տղա՛ք, ձեզ տեսնեմ, յաղթանակը մերն է.

    8. փոքրահասակ ծառայ՝ սպասարկող տունը կամ խանութը.

    9. չափահաս մարդու կողմէ ծանօթ կամ անծանօթ երիտասարդին դիմելու բարեկամական՝ սիրոյ ձեւ.

    10. խաղաթուղթի տրցակին մէջ զինուորի պատկեր կրող թուղթը.

ածական
    11. (Փոխաբերական իմաստ) փոքր, տհաս, անչափահաս.

    12. (Փոխաբերական իմաստ) կտրիճ, քաջ, անվեհեր։

Տեսակներ

— Թուրքի՝ քիւրտի՝ լամուկ:

— Շփացած՝ պայլանկ:

— Պզտիկ՝ տղեկ, լաճ:

— Փողոցի՝ լակոտ, ստահակ։

Աղբիւր՝ Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): էջ 2291

ՆՈՐ

(beta)

Հակառակ Բառարանի Որոնում ՆՈՐ 19 մէջբերում

Գտնուած բառաձեւերու գործածութիւնը

Արդիւնքները տեսնելու համար, բռնել հեռախօսը հորիզոնական դիրքով կամ / եւ մասշտաբը (zoom-ը) նուազեցնել

Փնտռել «տղայ» բառը նաեւ հետեւեալ պատկերահանուած բառարաններուն մէջ —

Դարձուածաբանական եւ Բարբառային

(1847) A vocabulary of words used in modern Armenian but not found in the ancient Armenian lexicons

Գրաբարի

(1875) Նոր Բառգիրք Հայ-անգլիարէն

Անուններու

(1875) Յատուկ Անուանք - [Նոր Բառգիրք Հայ-անգլիարէն]
(1875) Աշխարհագրական եւ Պատմական Անուանք - [Նոր Բառգիրք Հայ-անգլիարէն]

Բուսանուններու

(1981) Բուսանունների հայերեն-լատիներեն-ռուսերեն-անգլերեն-ֆրանսերեն-գերմաներեն բառարան

Մասնագիտական

(2013) ՆՈՐ Ֆիզիոլոգիական տերմինների հայերեն-անգլերեն-ռուսերեն բառարան-տեղեկատու
(2008) ՆՈՐ Հայերեն-անգլերեն - [Անգլերեն-հայերեն-անգլերեն իրավաբանական տերմինների բացատրական բառարան]