Free Armenian spellchecker
Get HySpell now!
 Morphology

Western Armenian

ՀԱՅԷՆ → հայ (noun)
Singular • Ablative case • Definite Article ն
Singular • Ablative case • Third Person or Plural Possessive Article ն
 Dictionary
ՉԱՐԻՔ (չարեաց, չարեօք, յոգնակի), չարիքի, չարիքներ
գոյական
    1. Չար գործ, չարագործութիւն։ Հակառակը՝ Բարիք։
‣ Նա մի մեծ չարիք գործեց, որ գերազանցում էր նրա նախկին բազմաթիւ չարիքները։
‣ Իմ արած այնքան բարիքներին նա չարիքով պատասխանեց։

    2. Աղէտ, դժբախտութիւն։
‣ Կարկուտը, մորեխը, հեղեղը բնութեան չարիքներ են, որոնց դէմ մարդը մրցում է և յաղթում։
‣ Պատերազմը չարիքներից մեծագոյնն է. պէտք է այդ չարիքը վերացնել։
‣ Իմպերիալիզմը մարդկութեան համար մի չտեսնված չարիք դարձաւ։

    3. Վնասակար հանգամանք, փորձանք, պատուհաս։
‣ Անխելք մարդու համար հարստութիւնը չարիք է։
‣ Նա եկաւ, մեր գլխին չարիք դարձաւ։

Derivatives
⨀old word Չարեօք
մակբայ Չարապէս, վատ կերպով։ Հակառակը՝ Բարւոք։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1779
New!
(beta)
1. ՀԱՅ (այ) (հայոյ, հայք կմ հայեր, հայոց), հայի, հայեր, հայերի և հայոց
ածական
    1. Ծագումով հայ ազգին պատկանող, Հայաստանի բնիկ։
‣ Հայ մարդ։
‣ Հայ ազգ։
‣ Հայ ժողովուրդ։

    2. Հայ ցեղին յատուկ, հային պատկանող, հայկական։
‣ Հայ լեզու։
‣ Հայ աշխարհ։
‣ Հայ արուեստ։

    3. Մտերիմ, հարազատ, մերձաւոր։
‣ «Ես հայ, դու հայ, մենք միմեանց համար ենք ստեղծված» (հին երգ)։
‣ Դու հայ ես, օտար չես։

գոյական
    4. Հայ մարդ։
‣ Միասին նկարված էին մի հայ, մի թուրք, մի վրացի։
‣ Այս գիւղում ոչ մի հայ չկայ։
‣ Հայերը հինգ տոկոս են կազմում մեր քաղաքում։
‣ Հայերի թաղը։

＋dialectal meaning 5. Ընդհանրապէս՝ մարդ։
‣ Հայը խօսում է, լսեցէ՛ք (= մարդը խօսում է)։
‣ Ա՛ հայ, քեզ եմ ասում (= ո՛վ մարդ)։

    6. Հայ ազգ։
‣ Հայի ճակատագիրն է այս։
‣ Կարծում են թէ հայերը Թրակիայի կողմերից են գաղթել Հայաստան։
‣ Հայը պատմութեան մէջ հանդէս է գալիս վեցերորդ դարում նՔ։
‣ Հայոց պատմութիւն։
‣ Հայոց լեզու եւ գրականութիւն։
‣ Հայերը բնաջնջումից ազատվեցին եւ իրենց անկախութիւնն ստացան սովետական իշխանութեան շնորհիւ։

    7. ⨀old word Հայք (յոգնակի)
Հայերի բնական երկիրը, Հայաստան։

(Ներկայումս այս նշանակութեամբ գործ է ածվում Մեծ Հայք, Փոքր Հայք, Առաջին Հայք ևն, իբրեւ Հայաստանի հին աշխարհագրական բաժանումներ)։
‣ Այրարատը Մեծ Հայքի կենտրոնական նահանգն էր։
‣ Նա Չորրորդ Հայքից էր։

Phrases
Հայ չաման
գոյական (Բուսաբանական) Զիրա, Carum carvi (Ս.)։


✽rare word 2. ՀԱՅ
գոյական Ապականութիւն, աղբ։


＋dialectal word 3. ՀԱՅ
գոյական Դժուար կացութիւն, նեղութիւն։
‣ Ո՞վ պիտի իմ հայիս հասնէ։


＋dialectal word 4. ՀԱ՜Յ
միջարկութիւն 1. Խրոխտալու բացագանչութիւն։
‣ Հա՛յ, ես քո մարդ ասողին։
‣ Հա՛յ, ես այսպէս կանեմ։

    2. Հա՜յ թէ
Զարմանքի և հեգնանքի արտայայտութիւն լսածի մասին։
‣ Հա՜յ թէ էդպէս բաներ։
‣ Հա՜յ թէ յաղթվել է։
‣ Հա՜յ թէ նա ինձանից լաւ է հասկանում։

    3. Հայ-հա՜յ
Բաւականութեան և զմայլմունքի արտայայտութիւն։
‣ Հիմայ եթէ մի գառան խորոված ու պատուական գինի լինէր. չէի՞ր ուզի. －Հայ-հա՜յ, այն էլ ո՜նց։

    4. Հա՜յ-հայ
Հաւանութեան արտայայտութիւն. ի հարկէ, անշուշտ։
‣ Մարդ իւր հալալ աշխատանքը կարո՞ղ է վայելել. －Հա՛յ-հայ։
‣ Եթէ ուզած ռոճիկդ տան, մի բան էլ աւելի, կհամաձայնի՞ս. －Հա՛յ-հայ։

Համեմատել Հայ-հա՜յ։

Տե՛ս եւ Վայ-վայ, Վայ՚ի տակ։

    5. Հա՜յ-հույ
Խրոխտալու՝ սպառնալու արտայայտութիւն։
‣ Զուր ես հա՜յ-հույ անում, քո հայ-հույից վախեցող չկայ այստեղ։

    6. ✽rare word Հայ-հուղ
Ծաղրի՝ հեգնանքի արտայայտութիւն։

    7. Հա՜յ անել
չէզոք բայ
    1. Փութալ, շտապել։
‣ Հա՛յ արա, պրծի՛ր։

    2. (Մանկական), Քնել։

    8. Հա՛յ տալ
ներգործական բայ
    1. Փութացնել, շտապեցնել։
‣ Հնձուորներին հայ տուեց, արտը քաղեցին պրծան։

    2. Վանել, քշել։
‣ Հա՛յ տուր դրանց, ի՞նչ են կանգնել։

Source: Ստեփան Մալխասեանց, Հայերէն բացատրական բառարան. Երեւան: Հայկական ՍՍՌ Պետական Հրատարակչութիւն (1944): p. 1184
New!
(beta)
ՀԱՅ
ածական
    1. ծագումով հայ ազգին պատկանող. օրինակ՝
‣ հայ մարդ

    2. հայ ցեղին յատուկ՝ վերաբերեալ, հայուն պատկանող, հայկական. օրինակ՝
‣ հայ լեզու՝ աշխարհ՝ արուեստ

գոյական
    3. Հայկի սերունդ, հայ ազգ.

    4. հայ մարդ մը. օրինակ՝
‣ նկարը կը ներկայացնէ Հայ մը՝ Թուրք մը՝ Քիւրտ մը՝ Արաբ մը՝ Վրացի մը

ձայնարկութիւն
    5. (վրան շեշտ) խրոխտալու բացագանչութիւն. օրինակ՝
‣ հա՛յ, ես այսպէս կ՚ընեմ:

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1144
New!
(beta)
ՀԱՅՔ
գոյական
    1. (Գրաբար) Հայեր.

    2. Հայերու բնական երկիրը, Հայաստան:
‣ Մեծ Հայք՝ Փոքր Հայք՝ Առաջին Հայք՝ եւ այլն՝ Հայաստանի գաւառական մեծ բաժանումներ։

Source: Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, Հայոց լեզուի նոր բառարան. Պէյրութ: Կ. Տօնիկեան եւ Որդիք Հրատարակչատուն (1992): p. 1155
New!
(beta)
New! Explore the usage of the word form ՀԱՅԷՆ in the Corpus of Western Armenian.
Also search for "ՀԱՅԷՆ" in these imaged dictionaries:

Dialectal and Idiomatic

Classical Armenian

Names

Place names

Plant names

  • (1981) English Index - [Բուսանունների հայերեն-լատիներեն-ռուսերեն-անգլերեն-ֆրանսերեն-գերմաներեն բառարան]

Specialized

Abbreviations

© 2026 Nayiri. English-Armenian dictionary contains 17,718 words.
The site has 144 dictionaries and 3 books.
English
Նայիրի / Nayiri.com